“การประกวดหมู่บ้านปลอดลูกน้ำยุงลาย” ซึ่งเป็นหนึ่งในกิจกรรมตามโครงการเฝ้าระวังควบคุมโรคสู่อำเภอควบคุมโรคเข้มแข็งอย่างยั่งยืน ปี 2554 ที่เกิดจากการขับเคลื่อนกำลังสำคัญ คือ หัวหน้าส่วนราชการในพื้นที่ องค์กรชุมชน กำนันผู้ใหญ่บ้าน ผู้นำชุมชน อสม. ฯลฯ ที่เข้ามามีบทบาทในการร่วมคิด ร่วมวางแผน ร่วมตัดสินใจจึงได้เกิดกิจกรรมดังกล่าวขึ้นตลอดการดำเนินงานควบคุมและป้องกันโรคในปีงบประมาณ 2554 ที่ผ่านมา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง โรคไข้เลือดออก



เวทีการเชิดชูเกียรติแห่งความร่วมมือระหว่างผู้นำชุมชน อสม. ชาวบ้้าน ฯลฯ ในแต่ละหมู่บ้้านมีความสืบเนื่องแบบแปรผันตรงกับความเอาใจใส่ และจริงจัง จึงบังเกิดผลสำเร็จในเรื่องการดำเนินงาน “หมู่บ้านปลอดลูกน้ำยุงลาย” ได้เป็นอย่างดี อนึ่งขออธิบายความหมายของคำว่า (หมู่บ้านปลอดลูกน้ำยุงลาย คือ ผลจากการสุ่มประเมินลูกน้ำยุงลายเมื่อนำมาหาค่าความชุกแล้ว น้องกว่า 10)

รอยยิ้มของผู้ใหญ่บ้านเป็นบทสะท้อนชั้นดีว่า “ขอบคุณชาวบ้านทุกท่าน ทุกคนที่ให้ความร่วมมือในกิจกรรมควบคุมโรคดังกล่าวเป็นอย่างดี” สำหรับรายชื่อหมู่บ้านที่ได้รับรางวัลในครั้งนี้ ได้แก่

ประเภทหมู่บ้านขนาดใหญ่

รางวัลชนะเลิศ = บ้านบุ่งคล้าทุ่ง หมู่ที่ 2 ตำบลบุ่งคล้า อำเภอบุ่งคล้า จังหวัดบึงกาฬ
รางวัลรองชนะเลิศอันดับที่ 1 = บ้านบุ่งคล้า หมู่ที่ 1 ตำบลบุ่งคล้า อำเภอบุ่งคล้า จังหวัดบึงกาฬ

ประเภทบ้านขนาดเล็ก

รางวัลชนะเลิศ = บ้านโนนสะอาด หมู่ 9 ตำบลบุ่งคล้า อำเภอบุ่งคล้า จังหวัดบึงกาฬ
รางวัลรองชนะเลิศอันดับที่ 1 = บ้านสมพร ตำบลโคกกว้าง อำเภอบุ่งคล้า จังหวัดบึงกาฬ
รางวัลรองชนะเลิศอันดับที่ 2 = บ้านท่าศิริขันธ์ ตำบลโคกกว้าง อำเภอบุ่งคล้า จังหวัดบึงกาฬ

การมอบรางวัลแแห่งความสำเร็จในครั้งนี้ มีการบูรณาการร่วมกับการประชุมกำนันผู้ใหญ่บ้าน โดยมี นายเปรมศักดิ์ กีรานนท์ นายอำเภอบุ่งคล้า ให้เกียรติมอบเกียรติบัตร และมอบเงินรางวัลตามลำดับ….

พอดีมีเพื่อนจากเทศบาลตำบลพรานกระต่าย จ.กำแพงเพชร ที่รู้จักทีมงานสร้างสุขภาพชาวสำนักงานสาธารณสุขอำเภอบุ่งคล้า จังหวัดบึงกาฬ ทางหน้าแฟนเพจ Bungkla.com ได้สนใจรายละเอียดในโครงการไข้เลือดออกที่พวกเราชาวอำเภอบุ่งคล้าร่วมกันคิด ร่วมสร้างไว้….คือ แบบสำรวจลูกน้ำยุงลาย และ ประกาศจับตายลูกน้ำยุงลาย ผมได้นำเอกสารที่ต้องการไว้ตามลิงค์ด้านล่างแล้ว

1. แบบสำรวจลูกน้ำยุงลาย สามารถ Download ได้ตามลิงค์นี้…. ปก Download ได้ตามลิงค์นี้….
2. ประกาศจับตายลูกน้ำยุงลาย สามารถ Download ได้ตามลิงค์นี้…

เอกสารทั้งหมดเป็นไฟล์ Excel และ Word สามารถนำไปปรับใช้ในพื้นที่ได้ในระดับหนึ่ง อนึ่งหากปรับใช้แล้วเกิดไอเดียดีๆ ทีมงานสำนักงานสาธารณสุขอำเภอบุ่งคล้า จังหวัดบึงกาฬพร้อมปรับเพื่อการทำงานที่มีประสิทธิภาพ ผลลัพท์ที่สนองตอบชาวบ้านในลำดับต่อไป…..

ยุงลาย เป็นแมลงจำพวกหนึ่ง ในประเทศไทยมียุงลายมากกว่า 100 ชนิด แต่ที่เป็นพาหะนำโรคไข้เลือดออกมีอยู่ 2 ชนิด คือ ยุงลายบ้าน (Aedes aegypti) เป็นพาหะหลัก และยุงลายสวน (Aedes albopictus) เป็นพาหะรองในวงจรชีวิตของยุงลายประกอบด้วยระยะต่างๆ 4 ระยะ ได้แก่ ระยะไข่,ระยะตัวอ่อน(ลูกน้ำ) ระยะดักแด้หรือตัวกลางวัย (ตัวโม่ง) และ ระยะเต็มวัย (ตัวยุง) ทั้ง 4 ระยะมีความแตกต่างกันทั้งรูปร่างลักษณะและการดำรงชีวิต

ระยะตัวเต็มวัย (ตัวยุง)

ร่างกายอ่อนนุ่ม เปราะบาง แบ่งเป็น 3 ส่วนแยกออกจากกันเห็นได้ชัดเจน คือ ส่วนหัว ส่วนอกและส่วนท้อง ลำตัวยาวประมาณ 4-6 มม. มีเกล็ดสีดำสลับขาวตามลำตัวรวมทั้งส่วนหัว และส่วนนอกด้วย

1. มีขา 3 คู่ (6ขา) อยู่ที่ส่วนอก ขามีสีดำสลับขาวเป็นปล้องๆ ที่ขาหลังบริเวณปลายปล้องสุดท้ายมีสีขาวตลอด
2. มีปีกที่เห็นได้ชัดเจน 1 คู่อยู่บริเวณส่วนอก ลักษณะของปีกบางใส มีเกล็ดเล็กๆ บนเส้นปีก ลักษณะของเกล็ดแคบและยาว บนขอบหลังของปีกมีเกล็ดเล็กๆ เป็นชายครุย นอกจากนี้ยังมีอวัยวะที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการทรงตัว (เรียกว่า halters) 1 คู่อยู่กับปีก
3. มีปากยาวมาก ลักษณะปากเป็นแบบแทงดูด
4. เส้น หนวดประกอบด้วยปล้องสั้นๆ 14-15 ปล้อง ที่รอยต่อระหว่างปล้องมีขนขึ้นอยู่โดยรอบ ในยุงตัวผู้เส้นขนเหล่านี้ยาวมาก (ใช้รับคลื่นเสียงที่เกิดจากการขยับปีกของยุงตัวเมีย) มองดูคล้ายพู่ขนนก ส่วนในยุงตัวเมียเส้นขนที่รอยต่อระหว่างปล้องจะสั้นกว่าและมีจำนวนน้อยกว่า เรียกว่า หนวดแบบเส้นด้าย ลักษณะของหนวดยุงจึงใช้ในการจำแนกเพศของยุงได้ง่าย

ระยะไข่

ไข่ยุงลายมีลักษณะรีคล้ายกระสวย เมื่อวางออกมาใหม่ๆ จะมีสีขาวนวล ต่อมาจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลและดำสนิทภายใน 24 ชั่วโมง

ระยะลูกน้ำ

ไม่มีขา ส่วนอกมีขนาดใหญ่กว่าส่วนหัว ส่วนท้องยาวเรียวประกอบด้วยปล้อง 10 ปล้อง มีท่อหายใจ บนปล้องที่ 8 ใช้ในการหายใจ ท่อหายใจของยุงลายสั้นกว่าท่อหายใจของยุงรำคาญ และมีกลุ่มขน 1 กลุ่มอยู่บนท่อหายใจนั้น

ระยะตัวโม่ง

ไม่มีขา รูปร่างคล้ายเครื่องหมายจุลภาค(,) อวัยวะใช้ในการหายใจ 1 คู่อยู่บนส่วน cephalothorax (ส่วนหัวรวมกับส่วนอก)

แหล่งเพาะพันธุ์ของยุงลาย

ยุงลายจะวางไข่ตามภาชนะขังน้ำที่มีน้ำนิ่งและใส น้ำนั้นอาจจะสะอาดหรือไม่ก็ได้ น้ำฝนมักเป็นน้ำที่ยุงลายชอบวางไข่มากที่สุด ดังนั้น แหล่งเพาะพันธุ์ของยุงลายบ้านจึงมักอยู่ตามโอ่งน้ำดื่มและน้ำใช้ที่ไม่ปิดฝา

กองโรคติดต่อทั่วไป กรมควบคุมโรคติดต่อดำเนินการสำรวจแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายในจังหวัดต่างๆ ทั่วทุกภาคของประเทศไทย พ.ศ.2533 พบว่าแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายบ้าน คือ โอ่งน้ำดื่มและน้ำใช้ (ร้อยละ 70.82) จานรองขาตู้กันมด (ร้อยละ 15.68) ภาชนะอื่นๆ เช่น ไห ถังน้ำมัน แจกัน ยางรถยนต์ (ร้อยละ 13.49)


สามารถศึกษารายละเอียดเพิ่มเติม Download ได้ตามลิงค์นี้…..